ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ακρωτηριασμός των γυναικείων
γεννητικών οργάνων

24.02.03

Με τον όρο "γυναικείος ακρωτηριασμός" (Female Genital Mutilation - FGM) δηλώνεται η μερική ή ολική αφαίρεση των εξωτερικών γεννητικών οργάνων των γυναικών. Ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε τη δεκαετία του '80 από δυτικούς συγγραφείς και προσυπογράφθηκε για πρώτη φορά από τη Διαφρικανική Επιτροπή για τις Παραδοσιακές Τεχνικές οι οποίες επηρεάζουν την υγεία των γυναικών και των παιδιών (Ιnter-African Committee - IAC) το 1989.

Η διαδικασία του ακρωτηριασμού δεν είναι πάντα η ίδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται κλειτοριδεκτομή (μερική ή ολική), σε άλλες αφαιρείται κι ένα μέρος από τα μικρά χείλη, ενώ τέλος μερικές φορές αφαιρούνται και τα μεγάλα χείλη και το δέρμα ράβεται αφήνοντας μόνο ένα μικρό άνοιγμα.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ξεχωρίζει 4 τύπους γυναικείου ακρωτηριασμού:

Τύπος 1: Εκτομή της πόσθης της κλειτορίδας με ή χωρίς τη μερική ή ολική εκτομή της
Τύπος 2: Εκτομή της κλειτορίδας με μερική ή ολική αφαίρεση των μικρών χειλέων
Τύπος 3: Εκτομή μέρους ή όλων των εξωτερικών γεννητικών οργάνων και ράψιμο ή κλείσιμο της περιοχής του αιδοίου ("φαραωνικός" ακρωτηριασμός).
Τύπος 4: Μη καθορισμένος: περιλαμβάνει τρύπημα, εκτομή της κλειτορίδας και των μικρών χειλέων, καυτηριασμό της κλειτορίδας και του γύρω ιστού, ξύσιμο του ιστού που καλύπτει τον κόλπο, χρησιμοποίηση ουσιών και βοτάνων στον κόλπο με σκοπό την πρόκληση αιμορραγίας κ.ά.

Ο τρόπος που πραγματοποιείται ο ακρωτηριασμός εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως για παράδειγμα από τη χώρα ή τη φυλή στην οποία ανήκει το κορίτσι που πρόκειται να υποστεί αυτήν τη διαδικασία, από το αν ζει σε αγροτική ή αστική περιοχή, ακόμα και από την οικονομική και κοινωνική κατάσταση της οικογένειάς της.

Οι ηλικίες, στις οποίες εφαρμόζεται ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, επίσης διαφέρουν. Σε ορισμένες χώρες ή περιοχές (π.χ. Νότια Νιγηρία) ο ακρωτηριασμός πραγματοποιείται σε βρεφική ηλικία ενώ σε άλλες (Ουγκάντα) μετά την εφηβεία. Ο μέσος όρος ηλικίας πάντως είναι από 4 έως 8 χρόνων. Συνήθως ο γυναικείος ακρωτηριασμός γίνεται ομαδικά και λαμβάνει τη μορφή γιορτής, καθώς αποτελεί κατά κύριο λόγο μια τελετή μύησης των μικρών κοριτσιών στην ενήλικη ζωή.

Ο χώρος μπορεί να είναι είτε κάποιο σπίτι (πατρικό ή συγγενικό), είτε κάποιο ιατρικό κέντρο, είτε ειδικότερα (εφόσον ο ακρωτηριασμός συνδέεται με συγκεκριμένο τελετουργικό) ένα δέντρο ή ένα ποτάμι. Την όλη διαδικασία αναλαμβάνει κατά κύριο λόγο μια μεγάλης ηλικίας γυναίκα, μαία ή παραδοσιακή θεραπεύτρια ή -στην καλύτερη περίπτωση- ένας γιατρός. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χορηγείται κάποιο αναισθητικό, ενώ τα μέσα που χρησιμοποιούνται είναι κυρίως σπασμένα γυαλιά, ψαλίδια, τενεκεδάκια και κάθε λογής κοφτερά αντικείμενα. Για το ράψιμο των ακρωτηριασμένων περιοχών επιστρατεύονται αγκάθια και βελόνες και για την επούλωση των τραυμάτων χρησιμοποιούνται ορισμένα αντισηπτικά που δεν είναι τίποτε άλλο παρά παραδοσιακές αλοιφές από βότανα, γάλα, αυγά, στάχτη και κοπριά.

Κατερίνα Μπακάβου

ΠΗΓΕΣ: Διεθνής Αμνηστία, Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας